عبدالله ابن لطف الله ( حافظ ابرو )

مقدمهء مصحح 29

زبدة التواريخ ( فارسى )

آغاز : « حمد و ثنا پادشاهى و مالك را كه بنده او از . . . » انجام : « از گمراهان دين چو بد آن قصه را ظهور * تاريخ اين قضيه شد از روزگار ضل ( 830 ) » مشخصات صفحات چاپ عكسى كتاب فوق چنين است : خط نستعليق ، 651 برگ كه هر برگ داراى عكس دو صفحه است به اندازه‌هاى 11 * 8 اينچ 27 سطر ، صفحه اوّل خيلى كرم‌خورده و تقريبا غيرقابل استفاده است . ظاهرا از اين نسخه مرحوم پروفسور شفيع در تصحيح بخش « ذكر آمدن ايلچيان كه به ختاى رفته بودند » ( سفرنامهء چين ) ، بدون ذكر مشخصات آن به عنوان متن اصلى بهره گرفته است . اين بخش با توضيحات و حواشى وى در جلد سوم مقالات مولوى محمد شفيع در پاكستان در 1973 به چاپ رسيده است . « 1 » اين نسخه در اين تصحيح با رمز « ش » مورد استفاده قرار گرفته است . « 2 » اعتبار زبدة التواريخ در مقايسه با ديگر كتاب‌هاى تاريخى قرن نهم بنابر آنچه در صفحات قبل آمد رويدادها و حوادث مربوط به نيمهء اوّل قرن نهم را چند مورخ نگاشته‌اند كه برخى صورت منطقه‌اى دارند ، همچون تاريخ يزد و طبرستان ، گيلان و بعضى صورت خلاصه به ترتيب سنوات ، مانند مجمل فصيحى و مطلع سعدين عبد الرزاق سمرقندى ، و برخى اجمالى و گذرا و فقط تا پايان سال 811 را دارند مانند تاج السلمانى . سخن در اين‌جاست كه وقايع بعد از مرگ تيمور را هيچ مورخى همچون حافظ ابرو بدين دقت و تفصيل ننوشته است . بنابر نظر پژوهشگران ، « 3 » و آنچه از مقايسهء ساير متون تاريخى تأليف حافظ ابرو به دست مىآيد به خوبى روشن مىشود كه مورخان ديگر به دليل اينكه حافظ ابرو هيچ

--> ( 1 ) . محمد شفيع ، مقالات محمد شفيع ، ص 39 - 89 . ( 2 ) . نگا . همين كتاب ، ص 817 - 864 . ( 3 ) . نگا . ادوارد براون ، از سعدى تا جامى ، ترجمه و حواشى به قلم على اصغر حكمت ، ص 613 - 619 ؛ عبد الرزاق سمرقندى ، مطلع سعدين و مجمع بحرين ، به اهتمام دكتر عبد الحسين نوائى ، ص 8 ؛ و نيز غلامحسين صدرى افشار ، تاريخ در ايران ، ص 105 .